Vlašić

Kako doći
Dvadesetosam kilometara, razdvaja vezirski grad Travnik i ponosnu srednjobosansku ljepoticu, planinu Vlašić, čijim je poklonicima i ljubiteljima planinskog doživljaja omogućen dvostrani i dvostruki prstenasti pristup. Zauzimajući područje od 500 km², planina Vlašić gotovo jednako je udaljena kako od velikih kontinentalnih gradova susjednih zemalja (Zagreb 380 km, Split 230 km, Beograd 400 km), tako i od velikih regionalnih centara unutar BiH (Banja Luka 180 km, Sarajevo 120 km, Mostar 200 km).
Gegrafski položaj
Na sjevernoj polovini grada Travnika, geografske širine od 44 stepena i 19 minuta, leži Vlašić planina i uživa divljenje svih 365 dana u godini, domaćih i međunarodnih putnika namjernika, ali i onih sasvim slučajnih prolaznika.
Geološka građa
Geomorfološke raznovrsnosti planine Vlašić, predstavlja prostranu visoravan, prosječne nadmorske visine od 1400 do 1500 m, s koje se uzdižu mnogobrojni vrhovi, (najveći Paljenik 1963m n/v). U okviru geološke građe, kompleks planine Vlašić se svrstava u grupu mezozojskih naslaga (mezozojske karbonatne stijene i klastiti), te se prostor područja Vlašić nalazi u zoni 7 stepena MC skale.
Hidrografske karakteristike
Hidrografske karakteristike ukazuju da je Vlašićki plato kraško područje, te iako je oskudno vodom, plava oaza, rijeka Ugar (sa desnim pritokama potoka Ugrić, potoka Pljačkovac i lijevim potokom Lužnica i Dedića potok) izvirući na krajnjem sjeveroistoku sa dužinom od 15 km i površinom sliva oko 80 km² predstavlja jedini stalni površinski vodotok, koji površinske vode odvodi u sliv rijeke Vrbas. Pored prelijepog i hladnog izvora Ugar, postoji i više malih izvora: Vrela Duge, vrelo Ugar, vrelo Ugrić, vrelo Santić, vrelo Koritovac, vrelo Mrakića i Jaz, vrelo Biljke i Studenac, vrelo Pašinac.
Poljoprivreda
U sklopu poljoprivrednog zemljišta na prostoru Vlašića, njive i livade predstavljaju oko 1.808 hektara poljoprivrednog zemljišta. Na prostoru područja Vlašić, površine pod šumom iznose 7.264 hektara, a površine pod pašnjacima 2.777 hektara, te ostale površine oko 1. 251 hektar. Šetnja pašnjačkim predjelima, ljeti poklonicima direktog doživljaja prirode pruža istinski odmor za dušu i tijelo, a tokom zimskog perioda pašnjaci su prilagođeni za skijaške staze. Već vijekovima na ovom prostoru je prisutna tradicija uzgoja ovaca, u čemu pastirima vjerno pomaže bh planinski pas „Tornjak“, koji potiče sa ovih prostora. Najpoznatiji ovčiji proizvod je nadaleko čuveni vlašićki/travnički sir.
Klimatske karakteristike
Stanovnici i posjetitelji vlašićkih prostranstava kazat’ će da preovladavaju sjeverni i južni vjetrovi (56%), te da su planinski krajevi skoro konstantno vjetroviti. Vlašić se po svojim osnovnim klimatskim karakteristikama ubraja u područja s planinskom klimom na planini i sa predplaninskom u pogorama, a prosječne temperature variraju ovisno o godišnjem dobu i nadmorskoj visini, (od –5 C° zimi do +25 C° ljeti). Ova travnička ljepotica privlačna je u svako doba godine, ali najatraktivnija je zimi, kada je snijeg veoma često prekrije i do 2,5 m. Sniježni pokrivač u planinskom dijelu se ponekad zadržava i do 90 dana.
Prirodno naslijeđe
Dva prelijepa vodopada na rječici Pljačkovac, uzvodno od naselja Sažići su kao pojedinačni objekat zvanično registrovan i stavljeni pod zaštitu Rješenjem zavoda za zaštitu kulturno-historijskog i prirodnog nasljeđa. Cjelokupan prostor obiluje mnogobrojnim i prelijepim pejsažnim vrijednostima i veoma širokim spektrom bogatog prirodnog naslijeđa (koridor vodotoka rijeke Ugar, vizurni punktovi Devečani i Galica, sve stijenske formacije litica,..)
Društvene djelatnosti i urbana oprema
Na vlašićkom području zastupljeni su određeni sadržaji urbane opreme iz domena školstva, zdravstva, kulture i sporta, a mnogi ostali sadržaji su raspoređeni u Travniku i Turbetu. Iako je planinski masiv Vlašića oduvijek izazivao interes ljudi, prvi pojedinačni odlasci na Vlašić, organizovani su još 1882. godine, a već 1927. godine na ovoj planini osnovano je i Planinarsko društvo. Godina 1932. ostala je zabilježena po otvaranju prve planinarske kuće na Devečanima i već tada se pojavljuju i prvi skijaši. U sklop društvenih djelatnosti i izgradnje novih i modernih turističkih objekata, vremenom se proširila ponuda sportskih i kulturno zabavnih sadržaja. Najznačajniji objekti zimskog sporta i rekreacije nalaze se na Babanovcu, a mogu se izdvojiti: dvostruki ski lift “Babanovac”, ski lift “Ugar”, dva “Baby” ski lifta, skakaonica 90 m, dvije manje skakaonice, ski staze sa brzo smučanje, staze za hodanje na skijama oko15 km, fudbalska i teniska igrališta, a u sklopu hotelskih i drugih smještajnih objekata zastupljeni su i mnogobrojni savremeni kulturno-zabavni sadržaji. Obzirom da je u modernom vremenu mobilna telefonija ekspanzirala, rezultat je sve veći broj pretplatnika, a također svaki vlasnik vikend objekta, hotela ili motela koristi mobilni telefon, te je na ovaj način olakšan pristup turističkim objektima. O pogodnostima i potencijalima ski -centara „Vlašić“ na Babanovcu, govori i podatak da je tokom XIV Zimskih olimpjskih igara u Sarajevu 1984. godine imao status Rezervnog sportskog aklimatizacijskog centra. Od 1977. godine do 1990. godine Vlašić je bio poznat po internacionalnom takmičenju „Pokal Vlašić Evropa Kup“, u kojem su na 90-metarskoj skakaonici, učestvovali takmičari iz 10 evropskih zemalja, Japana i SAD-a. Također još jedno prestižno priznanje „Srebrena pahuljica“, kojim se Vlašić okrunio, kao najbolji ski centar, ukazuje na postojeće kvalitete planine Vlašić. Vlašić danas, predstavlja jedinstvenu i savremenu cjelinu sa preko 1000 vikendica i desetine hotela, koji zadovoljavaju evropske standarde hotelijerstva.
 

Vlašić