Turizam SBK - Kulturno-historijska baština

Index članka
Turizam SBK
Dolazak
Prometni značaj
Geološki i industrijski značaj
Poljoprivredni značaj
Kulturno-historijska baština
Grane turizma
Sve stranice
Kulturno-historijska baština SBK/KSB

Srednja Bosna, prkosna i ponosna je na svoju kulturnu baštinu. Ovo područje predstavlja pozornicu, na kojoj su nastali mnogi važni događaji i dokumenti, ali su također iznjedrene i mnoge znamenite ličnosti. Samo podaci o postojanju preko 1000 stećaka iz srednjovjekovne Bosne sa nekropolama od po 100 stećaka, stotine arheoloških iskopina i nalaza skupljenih u muzejima (Travnik, Jajce i dr.) te franjevačkim samostanima u Fojnici i Kreševu i mnogim drugim kulturno-historijskim tragovima, upućuju na zaključak da se radi ne samo o vrijednim dokumentima i predmetima već i o bogatoj prošlosti, ali i stvaralačkoj radinosti ljudi ovoga kraja. Na ovom tlu pronađen je najstariji pisani spomenik na bh tlu (umbro-etrurski natpis na posudi iz VI stoljeća p. n. e., pronađen u naselju Pod, kod Bugojna), te brončani mač iz Velikog Mošunja, sa posebnom ornametikom i estetskom vrijednošću (nalaz star oko 1000 g. p.n.e.). Svaki grad u Srednjobosanskom kantonu sam priča svoju priču iz davnina, pa je tako grad Travnik kroz historiju poznat kao sjedište bosanskih vezira, te kao rodno mjesto nobelovca Ive Andrića. Bogat je kulturno-historijskim spomenicima i jedan je od najbolje očuvanih srednjovjekovnih gradova. Na području samog grada pronađeno je dosta ostataka iz rimskog perioda: od posuđa i nadgrobnih ploča do carskog novca. Kraljevski grad Jajce, odnosno „muzej pod vedrim nebom“ njeguje više od 22 nacionalna spomenika. Na području Jajca pronađene su mnoge značajne kulturno-historijske znamenitosti, među kojima se posebno ističu hram boga Mitre, koji je najstariji spomenik u Jajcu i potiče iz 4.st; Tvrđava (kastel, citadela), srednjovjekovna tvrđava, koju je podigao graditelj Jajca; Medvjed kula, misteriozne katakombe, koje uz sebe vežu brojne legende, a nalaze se pod zemljom, te predstavljaju hram i podzemnu grobnicu posljednjeg bosanskog kralja. Najznačajniji kulturno-historijski objekti kojim se ponosi busovački kraj su: grad Medvjedgrad iz XII stoljeća; utvrda Hum ; Kastela na planini Zahor, gdje postoje ostaci soba u stijenama i katoličko groblje ; grad iznad Putiša iz XIII-XV stoljeća ; Sulejmanbegova džamija u centru naselja, a potiče iz XVI stoljeća; Drvena džamija, turbe Abdul-Mumina Šljivića ; Šejh-Sulejmanovo turbe,.. Neolitsko doba, obilježilo je naseljavanje ovog kraja, čemu svjedoče grobovi starih Ilira u dolini rijeke Kozice, te srebrni novac Ilira (Apolonie) pronađen na području Kaonika. Grad Donji Vakuf nalazište je turbeta Mejtaš Mehmed-paše Miralema, koje potiče iz 18. stoljeća; Ranohrišćanske bazilike Oborci; nekropole stećaka u Starom Selu; Stećak Radojici Biliću iz 14. stoljeća i Terhušin mlin. U fojničkom kulturno-historijskom naslijeđu značajno mjesto zauzimaju džamija Atik, izgrađena 1551. godine, tri tekije nakšibendijskog reda, Franjevački samostan poznat po svojoj biblioteci i muzeju, u kojem se čuva oko 40 000 kjiga iz svih oblasti svjetske i religiozne literature i incunabule, njih trinaest, fojnički grbovnik, te jedan od najstarijih dokumenata o pravima na evropskim prostorima. „Ahdnama“. Na području Gornjeg Vakufa pronađeni su mnogobrojni srednjovjekovni stećci, uglavnom sandučasti, a ima ih preko 580. Kreševo je u historiji poznato po drevnom franjevačkom samostanu, koji se prvi put spominje sredinom XIV stoljeća, a Kameni most u selu Vranci predstavlja najstariji sačuvani objekat sa autentičnim izgledom i neodređenim vremenom njegove gradnje. Historijsko gradsko područje Kreševo proglašeno je nacionalnim spomenikom BiH. Kiseljak, kao važno tranzitno mjesto, prije svega je poznat po svojoj tradiciji iskorištavanja mineralne i termalne vode, radioaktivnog blata i radioaktivnog plina, što ga je i svrstalo u sam vrh banjsko-liječilišnog turizma. Od najvažnijih kulturno-historijskih spomenika i nalaza na području Viteza izdvajaju se: Brončani mač (X stoljeće stare ere); ostaci ranokrščanske bazilike u Malom Mošunju, Rimski most, brojni ostaci koji ukazuju da je na području općine Vitez postojalo veliko i značajno rimsko naselje Bistua Nova – Mali Mošunj.


 

Satelitski pogled